ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKIMój profilWARSZAWSKI ZAMEK KRÓLEWSKI
|
WARSZAWSKI ZAMEK
APARTAMENT KSIECIA STANISŁAWA (I P) część I GALERIA I ANTYSZAMBRAApartament księcia Stanisława Poniatowskiego mieści się na I piętrze w skrzydle południowym Zamku. Książę Stanisław był bratankiem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, synem jego starszego brata - Kazimierza. Szef Regimentu Gwardii Pieszej Koronnej, starosta podolski, podskarbi wielki, wielokrotny poseł i marszałek sejmu, od członek Komisji Edukacji Narodowej, marszałek Rady Nieustającej. Wykształcony, zdolny i uczciwy, ulubieniec Stanisława, który starał się zapewnić mu - drogą układów z Katarzyna II następstwo tronu, wprowadzając w świat wielkiej polityki. Należał do przywódców stronnictwa królewskiego, jednak krytycznie ocenił Konstytucję 3 Maja a po jej ogłoszeniu wyjechał z kraju, zmarł we Florencji w 1833r. Na Zamku mieszkał najprawdopodobniej w latach 1784-1791 gdy piastował urząd podskarbiego. Później, w czasach Księstwa Warszawskiego (1807-1815) mieszkała tu Maria Augusta żona króla saskiego i księcia warszawskiego Fryderyka Augusta. W latach 1927-1939 mieszkał tu właśnie, a nie na II piętrze, prezydent Ignacy Mościcki, przy czym jego apartament był jeszcze większy bo zajmował część Nowej Izby Poselskiej, której nie odtworzono na Zamku w okresie międzywojennym. Obecnie apartament książęcy składa się z 4 pomieszczeń: korytarza - Galerii 4 Pór Roku, Antyszambry (Przedpokoju), Pokoju Towarzyskiego i Gabinetu. Galerię 4 Pór Roku zrekonstruowano w stylu klasycystycznym, jej ozdobą jest 6 ogromnych , kryształowych luster z wmontowanymi w nie aplikami ze złoconego brązu i kryształowego szkła, będącymi współczesnymi kopiami zachowanej w Muzeum Narodowym oryginalnej apliki z dawnego warszawskiego pałacu Kazimierza Czartoryskiego, później-Tarnowskich (dzisiaj na miejscu tegoż pałacu stoi Hotel Brystol). Ponad to galerię zdobią 4 francuskie tapiserie przedstawiające alegorie: jesieni (pierwsza przy Schodach Wielkich),lata, wiosny i zimy z około 1740r. utkane prawdopodobnie dla króla Stanisława Leszczyńskiego do pałacu arcybiskupiego w Nancy. Zakupione po II wojnie światowej przez Muzeum Narodowe. Antyszambra ma wystrój rokokowy, przy czym zgromadzone tu XVIII i XIX wieczne przedmioty pochodzą z różnych źródeł. Rokokowe gobeliny z kolekcji Teresy Sahakian przedstawiające rajskie ptaki i kwiaty zrobione zostały w XIX w. w Abusson we Francji, rokokowe fotele z motywami bajek Lafonteina na obiciach podarował Zamkowi Rząd Wielkiej Brytanii, okrągły stolik wykonany został w pracowni Josepha Deibla, kryształowy żyrandol i konsolka pochodzą ze wspominanego już pałacu Tarnowskich, zegar (kartel) przymocowany do lustra pochodzi z francuskiej pracowni Jeana Baildona. Na konsoli stoją fajansowe wazy z kolekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 10:50:02 16/04/08 Wednesday komentarzy 0 Komentuj
GALERIA KRÓLEWICZOWSKA (Ip.)Wzdłuż pokoi ciągnie się korytarz zwany Galerią Królewiczowską. W XVIII w. wiódł tędy ciąg reprezentacyjny od Schodów Senatorskich do Antyszambry Sali Wielkiej, to przez trzeci pokój królewiczowski wchodziło się do Izby Senatorskiej. Obecnie zgromadzono tu ciekawe barokowe popiersia z marmuru, władców i papieży, a także portrety monarchów. W supraporcie nad drzwiami korona w wieńcu z wawrzynów- symbol władzy królewskiej, naprzeciw okien na głównej ścianie 4 obrazy Włocha – Solimena z kolekcji króla Stanisława Augusta przedstawiające 4 kobiety różnych ras symbolizujące: Europę, Azje, Afrykę i Amerykę. Marmurowe popiersia od strony schodów senatorskich przedstawiają między innymi: Filipa, księcia Orleańskiego, brata Ludwika XIV, Ludwika XIV króla Francji, króla- Słońce. Ramona Despuigi – Wielkiego Mistrza Zakonu Maltańskiego, czyli Zakonu Szpitalników , Joannitów lub Kawalerów maltańskich, założonego jeszcze przed I krucjatą w XIIw. Zakon odegrał znaczącą rolę w historii Europy, głównie ze względu na swój - istotny kiedyś - potencjał militarny i znakomitą flotę. Joannici położyli także olbrzymie zasługi w dziele organizacji i prowadzenia pierwszych średniowiecznych szpitali na kontynencie europejskim. 3 papieży: Innocentego XI, Klemensa XI i Innocentego XIII. Wśród portretów na ścianie okiennej odnajdziemy podobizny: Karola I Stuarta – króla Anglii i Szkocji od 1625r, był jedynym brytyjskim królem, który został obalony i ścięty w 1649r. w wyniku angielskiej wojny domowej, za nakładanie nadmiernych podatków, tendencje absolutystyczne i represje wobec opornych. Anglia wtedy ogłoszona została republiką. Marię Leszczyńską – królowa Francji w latach 1725-1768, żona Ludwika XV, córka Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Leszczyńskiego – z regaliami władzy monarszej, z francuskim orderem Św. Ducha, dwukrotnie wybieranego na króla Polski w latach: 1705-1709 oraz 1733-1736, później księcia Baru i Lotaryngii. Na naprzeciwległej ścianie odnajdziemy portrety: Ludwika XVI, króla Francji straconego podczas rewolucji, wnuka Ludwika XV i Marii Leszczyńskiej, prawnuk Stanisława Leszczyńskiego, Karola II Stuarta- króla Anglii i Irlandii od 1649r. do 1685r, syna Karola I. Dążył do wzmocnienia władzy królewskiej i restauracji przedrewolucyjnego porządku. Ferdynanda III Habsburga – cesarza rzymskiego w latach 1637-1657 W Galerii stoją 3 intarsjowane XVIII w. komody włoskie, a na nich wazy miśnieńskie z tzw. garnituru myśliwskiego Augusta II Sasa.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 10:19:27 15/04/08 Tuesday komentarzy 0 Komentuj
POKÓJ KRÓLEWICZOWSKI III (Ip.) GALERIA MATEJKOWSKA - REJTAN , KONSTYTUCJA 3 MAJAKolejny, 3-ci pokój królewiczowski jest kontynuacją Galerii Matejkowskiej, w której znalazły sie 3 ważne dla wszystkich Polaków obrazy malarza. * REJTAN CZYLI UPADEK POLSKI
Obraz Jana Matejki pt. "Rejtan - upadek Polski". Powstał w latach 1865-1866. Obraz wywołał ostre dyskusje a nawet spowodował skandal wśród krakowskich rodzin arystokratycznych, których antenaci zostali pokazani i w obrazie z imienia nazwani. Józef Ignacy Kraszewski stwierdził nawet, że „trupa matki policzkować się nie godzi”. Słowa te mocno dotknęły Matejkę, który dotknięty ta opinią nie życzył sobie być pochowanym na Skałce - obok Kraszewskiego, stąd też spoczywa w Krakowie ale na Cmentarzu Rakowickim. Poseł nowogródzki Tadeusz Rejtan podczas sesji sejmowej w kwietniu 1773 r. próbował nie wypuścić z sali posłów wezwanych do wyjścia przez czołowego płatnego zdrajcę, Adama Ponińskiego. Dramatyczna scena u Matejki odzwierciedla wszystkie trzy rozbiory, grupuje głównych bohaterów wydarzeń z lat 1772, 1793 i 1795 w Polsce. Obraz przedstawia tumult powstały w wyniku odruchu rozpaczy Rejtana próbującego powstrzymać posłów krzycząc: "Zabijcie mnie, ale nie zabijajcie ojczyzny!".. Trzej główni zdrajcy, ustawieni w centrum, zachowują się różnie: Adam Poniński brutalnym gestem nakazuje Rejtanowi wynosić się z sali, w drugiej ręce trzymając zwykły prosty kij - zgodnie z prawdą historyczną, ponieważ laskę marszałkowską, by uniemożliwić skonfederowanie sejmu, o dzień wcześniej przechwycił właśnie Rejtan. Hetman Ksawery Branicki histerycznie kryje w dłoniach głowę, a Szczęsny Potocki usiłuje powstrzymać Ponińskiego - jest mu wstyd, ponieważ nie przewidział takiego obrotu sprawy. Jego ojciec, Franciszek Salezy Potocki, woli nie patrzeć na przebieg wydarzeń, porzuciwszy gęsie pióro, którym sygnowałby hańbiący dokument, na oślep rusza w przeciwną stronę. Po drodze zaś rozwianą w gwałtownym ruchu delią przewraca fotel, z którego spadły rzeczywiste dowody zdrady - kapelusz Branickiego i sakiewka z pieniędzmi. Obok Franciszka S. Potockiego rozparł się w fotelu, odwrócony tyłem do sali prymas Michał Poniatowski, który jakby nic szczególnego się nie działo, rozmawia ze zgrzybiałym już kanclerzem Michałem Czartoryskim, równocześnie kontemplując urodę damy przedstawionej na emaliowanej miniaturze. Obojętny zaś i bezradny, a przy tym zdegustowany i wyraźnie znudzony całą sceną jego brat król Stanisław August - powstał z tronu i zaczął się przepychać ku wyjściu, dyskretnie zerkając na trzymany w dłoni zegarek. Nie zważa na próby powstrzymania go przez Hugona Kołłątaja. Jacek Małachowski usiłuje coś wyjaśniać, poseł Korsak rozpaczliwie gestykuluje, marszałek konfederacji radomskiej książę Karol Radziwiłł z zaciekawieniem obserwuje to, co się dzieje, zaś biskup Ignacy Massalski i książę Czetwertyński niecierpliwie czekają na koniec zajścia - wiernie zresztą stojąc u boku. Ponad nimi, w loży, zasiadł ambasador rosyjski Nikołaj Repnin, do którego wdzięczy się Izabela Lubomirska. Nad całym przedstawieniem góruje portret carycy Katarzyny II. Sala zamkowa jest w stanie opłakanym: sztukaterie drzwi są pokruszone, kotary podarte, kinkiety potłuczone, świece wypalone. W 1867r. na wystawie światowej w Paryżu Rejtan przynosi Matejce złoty medal. Kupił go wówczas cesarz Franciszek Józef I, a po 1818r. rząd niepodległej Polski odkupił obraz i ofiarował do Zamku królewskiego w Warszawie. Wywieziony na wschód w 1939r. został przejęty przez Niemców, ewakuowany w 1944r. odnaleziony w fatalnym stanie został odnowiony po trzyletnich staraniach konserwatorskich.
*KONSTYTUCJA 3 MAJA
Namalowana w 1891 r. "Konstytucja 3 Maja" to jedno z późniejszych dzieł Matejki. Było też przedostatnim wielkoformatowym obrazem artysty ukazującym dzieje Polski. Zdobił przez lata siedzibę sejmu galicyjskiego we Lwowie. W Warszawie, co od początku było intencją malarza, znalazł się w 1923r. i zawisł w gmachu Sejmu. Przyjęta przez aklamację (jednomyślnie) 3 maja 1791r. przez Sejm ustawa rządowa - która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja - była pierwszą konstytucją w Europie; na świecie wyprzedzała ją tylko amerykańska. Projekt konstytucji powstał dzięki współpracy króla Stanisława Augusta ze stronnictwem patriotycznym. Na jej kształt wpłynęły zdobycze myśli Oświecenia europejskiego. Wprowadzała zasady monarchii konstytucyjnej i stała na gruncie suwerenności narodu, co w ówczesnej absolutystycznej Europie było zjawiskiem nowym. Wyrażała ideał "rządnej wolności", znosiła "liberum veto" wprowadzając zasadę większości w głosowaniach w Sejmie, wzmacniała władzę wykonawczą. Według konstytucji, władzę sprawował król wraz z mianowanym przez siebie rządem - Strażą Praw. Ministrowie Straży byli odpowiedzialni przed Sejmem. Konstytucja zachowała ustrój stanowy, w którym większość praw politycznych zagwarantowano szlachcie. Za integralną część konstytucji uznano prawo o miastach. Miasta uzyskały rozległy samorząd. Przedstawiciele mieszczan mogli działać w organach władzy wykonawczej. W wielu dziedzinach prawa mieszczan zrównano z prawami szlachty. Chłopi uzyskali zapewnienie opieki prawa i rządu. Konstytucja znosiła wolną elekcję. Ogłosiła następcą tronu polskiego elektora saskiego Fryderyka Augusta i jego potomków. Stanowiła też, że co 25 lat będzie zbierał się Sejm Konstytucyjny dla uchwalenie niezbędnych zmian lub poprawek ustawy rządowej. Matejko umieścił zaś scenę na ulicy Świętojańskiej. Króla przedstawił nieco z boku, gdyż nie on jest tu postacią najważniejszą, w momencie gdy wkracza do katedry św. Jana. Kłaniając się przy drzwiach kościoła wita króla prezydent Warszawy Jan Dekert z córką Marianną (w żółtej sukni tyłem do widza). Dekert już wtedy nie żył, ale Matejko namalował go w tej scenie celowo, aby ukazać rolę mieszczaństwa oraz przyjęcie przez Sejm Wielki w kwietniu 1791r. Prawa o miastach. Głównymi bohaterami wydarzenia uczynił zaś Matejko obu marszałków Sejmu: Stanisława Małachowskiego i Kazimierza Nestora Sapiehę, niesionych na rękach przez wiwatujący tłum. Stanisław Małachowski w lewej ręce trzyma symbol swojej władzy laskę marszałkowską, a w prawej w triumfalnym geście unosi tekst Konstytucji 3 Maja. Pod prawą ręką marszałka widoczna jest postać trzymająca sztandar z rysów twarzy przypominająca Tadeusza Kościuszkę z bandażem na głowie, może to sugerować późniejsze odniesienie ran głowy w bitwie pod Maciejowicami w 1794r. Pośrodku obrazu przedstawiona jest scena, która w rzeczywistości rozegrała się na Zamku Królewskim, poseł ziemi kaliskiej Jan Suchorzewski przeciwny konstytucji i reformom próbuje zabić nożem swojego synka, chłopczyk wyrywa się ojcu, a za rękę z nożem łapie Stanisław Kublicki, poseł inflancki, jeden z najaktywniejszych działaczy stronnictwa proreformatorskiego w Sejmie. Z kieszeni Suchorzewskiego wysypała się talia kart – aluzja do sposobu przekupienia go przez rosyjskiego ambasadora Stackelberga i przez Branickiego. Poseł kaliski, chociaż nie był dobrym graczem, nieoczekiwanie zaczął wygrywać wielkie sumy, przy jednoczesnej energicznej akcji werbunkowej partnerów od stolika. Za Sapiehą Matejko namalował Andrzeja Zamojskiego, autora kodyfikacji prawa Rzeczypospolitej, obejmującego wychowawcę swoich dzieci oraz obrońcę sprawy chłopskiej Stanisława Staszica. A na koniu w mundurze szwoleżera, żołnierza lekkiej kawalerii w Księstwie Warszawskim, namalowany został królewski bratanek książę Józef Poniatowski, który w 1791r. był dowódcą stołecznego garnizonu. Centralnie Matejko umieścił jeszcze dwie ważne dla powstania konstytucji postacie: w stroju kapłana Hugona Kołłątaja oraz za nim marszałka wielkiego litewskiego Ignacego Potockiego.
* OTRUCIE KSIĘCIA JANUSZA III OSTATNIEGO WŁADCY MAZOWSZA - szkic do obrazu Książę Janusz III był ostatnim księciem mazowieckim z dynastii Piastów na Mazowszu czerskim (południowym). Śmierć 08.08.1524r. 22-letniego brata Stanisława uczyniła z Janusza samodzielnego władcę. Nie na długo jednak, gdyż już w nocy z 9/10.03.1526r. 22-letni Janusz III zmarł bezpotomnie. Teraz dopiero Zygmunt I Stary mógł bez przeszkód inkorporować Mazowsze do Korony. Śmierć w krótkim czasie młodych książąt – Stanisława i Janusza III, wywołała podejrzenie nienaturalności ich zgonów. Pogłoski szerzyły się dalej i coraz powszechniej zaczęto oskarżać polską królową Bonę Sforzę, choć byli również inni podejrzani: nieszczęśliwie kochająca się w książętach wojewodzianka płocka Katarzyna radziejowska lub w przypadku Janusza III – starostę błońskiego - Piotra Jordanowskiego. Na Mazowszu oskarżenia padały coraz częściej i w końcu posypały się nawet wyroki śmierci. Ostatecznie wyjaśnieniem sprawy śmierci książąt zdecydował się zająć osobiście Zygmunt Stary, który powołał do życia specjalną komisję. W dniu 09.02.1528r. król wydał edykt, w którym stwierdzał, że książęta "nie sztuką ani sprawą ludzką, lecz z woli Pana Wszechmogącego z tego świata zeszli", choć oczywiście do dzisiaj sprawa ta nie została jednoznacznie wyjaśniona. Wystrój pokoju stanowia meble z XIX/XX w. Najbardziej efektowne jest biurko w stylu Ludwika XVI oraz 2 ławy przyścienne z bogatą snycerką, jedna z nich przedtawia scene hołdu pruskiego według Jana Matejki.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 16:33:15 13/04/08 Sunday komentarzy 0 Komentuj
POKÓJ KRÓLEWICZOWSKI II (I p. GALERIA MATEJKOWSKA) BATORY POD PSKOWEM i DZIEJE CYWILIZACJI W POLSCEŚrodkowy pokój stanowi obecnie pierwsze z pomieszczeń zamkowej galerii obrazów Jana Matejki, wielkiego mistrza dzieł historycznych, nasyconych patriotyzmem, które odegrały znacząca rolę budzeniu i umacnianiu świadomości narodowej, poczucia polskości w okresie niewoli. Jest tu eksponowany wielki obraz o wymiarach 3,2m x 5,5m w złoconych ramach z herbami: Batorych - Wilcze Kły i Sforzów - Wąż oraz herbami Polski i Litwy, namalowany w 1872r. pt. BATORY POD PSKOWEM.
Obraz przedstawia poselstwo Iwana IV Groźnego do Stefana Batorego z prośbą o pokój. Jest to wydarzenie z wojny polsko-moskiewskiej o Inflanty prowadzonej przez Stefana Batorego latach 1578 – 1582, aczkolwiek nie do końca prawdziwe ponieważ co prawda oblężenie Pskowa było decydującym elementem III wyprawy inflanckiej Stefana Batorego , przyczyniło się bowiem do szczęśliwego dla Rzeczypospolitej rozejmu w jamie Zapolskim w wyniku którego car rosyjski został zmuszony do oddania Polsce Inflant, jednakże Psków nie został przez Batorego zdobyty. Widzimy wspaniały obóz wojskowy, król siedzi pełen dostojeństwa, potęgi i majestatu zwycięskiego wodza, posłowie rosyjscy pokornie, na klęczkach proszą o przerwanie działań wojennych. Cały mechanizm wielkiej polityki został odsłonięty w tym obrazie, którego prawdziwy dramat zawiera się w twarzach kilku zaledwie osób: dumnego króla, stojącego poza nim w czujnym napięciu kanclerza Jana Zamoyskiego z pieczęcią w dłoni, papieskiego legata wspierającego prośby Rosjan o pokój, jezuity – Antonia Possevina, oraz zadumanego, melancholijnego władyki (biskupa) połockiego Cypriana, oferującego Batoremu chleb i sól. Na obrazie znalazły się jeszcze takie postaci historyczne jak polscy hetmani: Mikołaj Sieniawski oraz Mikołaj Radziwiłł Rudy, arcybiskup lwowski – Jan Sokolnikow i młody husarz, przyszły hetman- Stanisław Żółkiewski oraz rosyjscy bojarzy: Iwan Naszczokin - w przyklęku z czapką w dłoni, Dymitr Jelecki z dokumentami oraz Fiodor Oleński Łykow ze złamaną buława- dowódca zdobytej przez Batorego twierdzy- Wielkie Łuki. Z prawej strony obrazu widać polską husarię a w tle zimowa panoramę Pskowa i wychodząca z bram miasta procesję. Po wystawieniu obrazu na wystawie w Pradze Matejko otrzymał propozycję objęcia dyrekcji tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych lecz artysta odmówił. Otrzymuje również medal Sztuki w Wiedniu a Akademia Francuska obiera go honorowym członkiem zagranicznym. Obraz mocno ucierpiał podczas II wojny światowej, został wywieziony na wschód i przejęty przez Niemców, przechowywany we Lwowie w pośpiechu ewakuowany w 1944r. złożony został w kostkę na 18 części.
Wokół Sali zawieszono także cykl 12 szkiców pt. Dzieje cywilizacji w Polsce namalowany w latach 1888-1889, na parę lat przed śmiercią Jana Matejki, być może zamysłem autora był cykl dużych obrazów. Cykl ten stanowi przegląd najważniejszych wydarzeń w dziejach Polski od zaprowadzenia chrześcijaństwa w 966r. po rozbiory w wyniku których z końcem XVIII w. Polska na z górą stulecie utraciła niepodległość. Pośród znaczących momentów dziejowych w cyklu Matejki znalazły się następujące wydarzenia: I Zaprowadzenie chrześcijaństwa w Polsce II Koronacja pierwszego króla III Przyjęcie Żydów w Polsce w 1096r. IV Spisanie praw w Łęczycy 1182r. V Klęska pod Legnicą w 1241r. VI Powtórne zajęcie Rusi w 1366r, bogactwo i oświata. VII Założenie Akademii Krakowskiej. VIII Chrzest Litwy IX Wpływ Uniwersytetu w XV w. Husycyzm i humanizm. X Złoty wiek w Polsce XI Elekcja, złota wolność XII Konstytucja 3 Maja, Sejm Wielki, Rozbiory.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 14:51:12 13/04/08 Sunday komentarzy 0 Komentuj
POKOJE KRÓLEWICZOWSKIE - POKÓJ I (I P.)Do Przedpokoju Sali Wielkiej Ansamblowej (Antyszambry) przylegają 3 pokoje królewiczowskie od strony Dziedzińca Kuchennego i galeria królewiczowska od Dziedzińca Wielkiego. Pomieszczenia te za królów Zygmunta III i Jana III zamieszkiwali synowie królewscy. W dobie saskiej po przebudowie w latach 1740-1742 były tu przedpokoje i kordegarda przed Salą Senatorską. W czasach stanisławowskich z chwilą powołania Rady Nieustającej w 1775r. urządzono tu jej biura departamentów. Po 1831 pomieszczenia obrócono na koszary. Obecnie nawiązano, podobnie jak w latach trzydziestych XX w., do tradycyjnego układu pomieszczeń. W Pierwszym Pokoju Królewiczowskim , najmniejszym, zgromadzono malarstwo, głównie portrety z czasów Jana III,
z portretem króla na koniu pędzla Francesca Trevisaniego, obok portrety najbliższych króla: Marii Kazimiery (pędzla Desportesa), matki- Zofii z Daniłłowiczów oraz starszego brata- Marka. Pod portretami rodziny królewskiej 2 sceny batalistyczne związane z Odsieczą Wiedeńską. Podobną scenę przedstawia mała płaskorzeźba z kości słoniowej wisząca na ścianie między oknami. Na ścianie szczytowej portrety:
córki króla: Teresy Kunegundy,
jej męża – Emanuela , elektora brandenburskiego
oraz ich syna Karola Alberta, panującego od 1742r. jako cesarz rzymski Karol VII. Większość mebli pochodzi z XIXw., fotele obite czerwonym aksamitem są współczesną rekonstrukcją.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 14:23:42 13/04/08 Sunday komentarzy 0 Komentuj
GALERIA LANCKOROŃSKICH (II p.)Kolekcja obrazów, podarowana 26.10.1994r. między innymi Zamkowi Królewskiemu w Warszawie przez Profesor Karolinę Lanckorońską z Brzezia, zamieszkałą w Rzymie, historyka i historyka sztuki, działaczkę Polonii. Kolekcja była własnością jej rodziny przez blisko dwa stulecia a charakter zbioru ukształtowali 2wybitni kolekcjonerzy: Jej prapradziad - Kazimierz Rzewuski i ojciec - Karol Lanckoroński. Zaczątkiem zbiorów były obrazy z dawnej galerii Stanisława Augusta zakupione przez Kazimierza Rzewuskiego w Warszawie w 1815r. od spadkobierczyni księcia Józefa Poniatowskiego, jego siostry Marii Teresy Tyszkiewiczowej. Obrazy z dawnej galerii królewskiej zostały przeniesione do Wiednia, a po śmierci Kazimierza w 1820r. przeszły na własność jego jedynej córki Ludwiki, od 1794 roku żony Antoniego Józefa Lanckorońskiego. Syn Ludwiki i Antoniego Kazimierz Lanckoroński ożenił się z Leonią z Potockich, która wniosła do zbiorów kolekcje malarstwa francuskiego, wachlarzy i miniatur. Syn Leonii i Kazimierza, Karol Lanckoroński powiększył zbiory rodzinne o zespół obrazów szkół włoskich z XIV, XV i XVI w, a także o zbiory sztuki orientalnej będące owocem podróży kolekcjonera. W końcu XIX w. Karol Lanckoroński zbudował w Wiedniu neobarokowy pałac, gdzie znalazła miejsce kolekcja sztuki europejskiej, jak również część portretów sprawdzonych z Rozdołu. W 1903r. pałac i zbiory udostępniono publiczności. W 1915r. do Wiednia trafiły również pozostałe obrazy i meble z Rozdołu, szczęśliwie ocalałe ze zdewastowanego w 1914 r. pałacu. Po śmierci Karola Lanckorońskiego jego syn Antoni oraz córki Karolina i Adelajda zamierzali przenieść kolekcję do Lwowa, ale wybuch drugiej wojny światowej udaremnił ich plany. Zarekwirowane przez władze hitlerowskie zbiory Lanckorońskich wywieziono do kopalni w okolicy Salzburga, gdzie gromadzono dzieła sztuki zrabowane w całej Europie.Po wojnie Lanckorońscy odzyskali kolekcję i umieścili ją w zamku w południowej Austrii. Tam, wskutek pożaru, około 120 obrazów uległo zniszczeniu, ale najcenniejsze uratowano i przeniesiono do Szwajcarii i Anglii. Niektóre obrazy z kolekcji zostały sprzedane dla ratowania polskich instytucji, m.in. Biblioteki Polskiej w Paryżu. Zamek Królewski w Warszawie otrzymał część zbioru zawierającą 37 obrazów i 10 miniatur (w tym 15 obrazów z dawnej galerii Stanisława Augusta) a także zespół mebli (47 szt.), cenne archiwalia i pamiątki rodzinne. Natomiast Zamek Królewski na Wawelu wzbogacił się o 76 obrazów szkół włoskich. Na początku 1995r. oba obdarowane muzea zorganizowały pokazy daru 10.08.1998r, w dzień setnych urodzin Karoliny Lanckorońskiej, Zamek Królewski w Warszawie otworzył nową część stałej ekspozycji na drugim piętrze północnego skrzydła, prezentującą najcenniejsze obrazy z daru Profesor Lanckorońskiej. Wśród obrazów na lewej ścianie pokoju warto wymienić portrety: * księcia Józefa Poniatowskiego pędzla Józefa Grassiego, * Kazimierza Rzewuskiego, założyciela kolekcji dzieł sztuki, pędzla aNTONIEGO aPPIANI *kRÓLA STANISŁAWA AUGUSTA PONIATOWSKIEGO Z ORDEREM ORŁA BIAŁEGO I ORŁA PRUSKIEGO PEDZLA BACCIARELLEGO, * fRANCISZKA MICHAŁA RZEWUSKIEGO ZE WSTEGą I GWIAZDĄ ORDERU BIAŁEGO , STARSZEGO BRATA KAZIMIERZA RZEWUSKIEGO, PĘDZLA PIETRA ROTARIEGO. NA ŚCIANIE GŁóWNEJ MAMY 2 NAJCENNIEJSZE DARY -2 ORYGINALNE OBRazy rembranta van riyn z dawnej kolekcji królewskiej:
* dziewczyna w kapeluszu (żydowska narzeczona) z 1641r. * uczony przy pulpicie (ojciec zydowskiej narzeczonej) z 1641r. W Polsce znajdują się 3 obrazy Rembrandta, mamy bowiem jeszcze jeden w Muzeum Czartoryskich w Krakowie pt: Pejzaż z miłosiernym Samarytaninem. Autentyczność obrazów potwierdzona została ostatecznie w 2006r. przez specjalistów pracujących pod kierunkiem profesora Weteringa w Rembrat Research Project. Warto dodać , że obok na tej ścianie Galerii mamy jeszcze kopię obrazu Rembrandta pt: Pokutujący św. Piotr a także: Krajobraz leśny – Fryderyka Moucherona oraz Wiejskiego doktora - malowidło na desce Dawida Teniersa Młodszego z Antwerpii. Na kolejnej ścianie ciekawe są 2 malowidła Piotra Norblina malowane na blasze miedzianej przedstawiające: Kuglarza z małpkami oraz Wróżkę. Naprzeciw ściany z dziełami Rembrandta ciekawy jest portret Kazimierza Rzewuskiego jako turysty w towarzystwie starszego brata Franciszka na tle rzymskiego Koloseum – pędzla Antona Marona oraz obraz włoski z połowy XVII w. z kolekcji króla Stanisława Augusta przedstawiający Herkulesa.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 13:24:07 13/04/08 Sunday komentarzy 0 Komentuj
POKÓJ ŻÓŁTY (PRYWATNY APARTAMENT KRÓLEWSKI Ip.)W Pokoju Żółtym, nazwanym tak od biało - żółtego obicia ścian chińskim adamaszkiem, od 1771r. odbywały się Obiady Czwartkowe, tj. organizowane przez Stanisława Augusta kilkugodzinne biesiady literacko-naukowe, podczas których dyskutowano o nauce, sztuce i polityce. Wystrój pokoju nawiązuje do jego dawnej funkcji, czyli jadalni. Na ścianach zobaczyć można portrety uczestników tamtych spotkań, a z przeciwległej ściany spogląda na wszystkich sam Stanisław August. Obrazy są przypomnieniem galerii malarstwa tworzonej przez króla, który zgromadził w tym pokoju 55 obrazów. Znajdowało się tu w 1795r. 27 pastelowych portretów przedstawiających uczestników obiadów czwartkowych, malowanych przez Louisa Marteau. Dwadzieścia z nich wywieziono po powstaniu listopadowym do Petersburga, gdzie na polecenie cara Mikołaja I zostały spalone w lipcu 1834r.
Obecnie na ścianie głównej naprzeciwko okien odnajdziemy więc portrety: *Michała Sołtyka referendarza (sędzia) wielkiego koronnego pędzla włoskiego malarza Jana Lampiego St. *Jędrzeja Śniadeckiego profesora chemii i medycyny członka Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, Jana Rustema. *Tadeusza Czackiego prawnika, historyka, ekonomisty, współzałożyciela Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, współzałożyciela Liceum Krzemienieckiego w 1805r. *Stanisława Konarskiego pijara, założyciela Collegium Nobilium w Warszawie w 1740 r. *Karola Wyrwicza geografa, historyka, rektora kolegium jezuickiego w Warszawie, *Franciszka Bohomolca jezuity, komediopisarza, redaktora "Monitora" czyli pierwszego czasopisma, regularnie wydawanego w Polsce, w drukarni królewskiej w latach 1765-1785, pisma obozu reform) . Obok uczonych jest tu portret księcia Józefa Poniatowskiego Józefa Grassiego będący darem firmy Nother Gas Company z Nebraski, z USA, który jest również autorem wiszącego tu portretu starościny Izabelli z Grabowskich Sobolewskiej jako Sybilli (córka Elżbiety Grabowskiej, kochanki i morganatycznej żony Stanisława Augusta Poniatowskiego).
Pigmalion i Galatea (król Cypru, który zakochał się w wyrzeźbionym przez siebie posągu kobiety z kości słoniowej Galatei tak bardzo, że Afrodyta, bogini piękna i miłości, ulitowała się nad samotnym i nieszczęśliwie zakochanym, spełniając jego prośbę), Herkules i Omfale (królowa Lidii, kupiła Heraklesa za 3 talenty na targu niewolników nakazując mu wykonywanie kobiecych prac np. prządł len; dowiedziawszy się o jego pochodzeniu, zwróciła mu wolność i poślubiła go). J.P.Norblin - ur. 1745r. we Francji, do Polski przybył w 1772r. jako nadworny artysta rodziny Czartoryskich. Malarz, grafik, rysownik, karykaturzysta. Pracował w Puławach oraz na Powązkach jako malarz i dekorator (posiadłości Czartoryskich). Z jego usług korzystali też Radziwiłłowie (Nieborów, Arkadia) oraz król Stanisław August Poniatowski. W 1790 zamieszkał w Warszawie i założył szkołę malarstwa. Jego uczniami byli m. in. Płoński, Orłowski, Rustem. Na podstawie studiów z natury stworzył bogatą galerię przedstawicieli wszystkich warstw społecznych ostatnich lat Rzeczypospolitej. Zmarł w Paryżu w 1830r. Na ścianie naprzeciwległej między oknami umieszczono portret króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z popiersiem papieża Piusa VI pędzla Bacciarelliego (Sytuacja europejska zmusiła Piusa VI do zajęcia stanowiska w wielu drażliwych sprawach. Początkowo uznał Konstytucje 3 V (z zastrzeżeniem, że nie ulegną naruszeniu prawa Kościoła katolickiego w Polsce), ale w 1795r. potępił insurekcję kościuszkowską, a rok później zlikwidował warszawską nuncjaturę. Po III rozbiorze polski skierował do biskupa Ignacego krasickiegow grudniu 1795r. brewe, nakazując mu wpajać w naród polski obowiązek wierności, posłuszeństwa i miłości panom i królom. W 1791r. Pius VI potępił rewolucje francuską . Kilka lat później po sukcesach Napoleona państwo papieskie podporządkowano władzy francuskiej, a sam papież został uwięziony i wywieziony doSieny, następnie do Florencji i kilku innych miast. Zmarł w cytadeli w Walencji.)
Ścianę od Pokoju Marmurowego zdobią portrety dam z czasów Stanisława Augusta. Największy prezentuje piękną generałową Pelagię z Potockich Sapieżynę pędzla francuskiej malarki Elisabeth Vigée-Lebrun (pierwsze małżeństwo Pelagii Sapieżyny z Potockich z księciem Franciszkiem Sapiehą -drugim mężem był Paweł Sapieha-, słynącej ponoć z urody i inteligencji, nie było szczęśliwe. Rozwiodła się z mężem, wielkim panem z Litwy, i przeniosła do Warszawy. Urządziła się w kilkupokojowym apartamencie pałacu Gorzeńskich u zbiegu Orlej i Leszna. Apartamenty księżnej Pelagii tętniły życiem. Nie było tygodnia bez uczt i balów. Stale bywało na nich rodzeństwo, krewni pani Pelagii oraz mnóstwo gości). Ścianę z kominkiem zdobią 2 obrazy nieznanych malarzy włoskich z 2 połowy XVII Iw. Uzdrowienie w świątyni oraz Chrystus i niewiasta kananeńska. Na kominku ustawiono marmurowe popiersie Madame Dubary, metresy Ludwika XV oraz 2 wazy fajansowe z Korca z początku XIX w. W pokoju znajdują się 2 zegary: wiszący- francuski wykonany ze złoconego brązu oraz na polskiej, fornirowanej cisem komodzie – angielski zegar szafkowy, obydwa wykonane w 2 połowie XVIII w. Do dawnej zastawy królewskiej nawiązuje zgromadzona tu zastawa na 6 osób: londyński czteroświecowy świecznik z okrągłym naczyniem z pozłacanego srebra, półmiski i misy (2 z nakryciem) roboty złotnika Teodora Pawłowicza, 6 talerzy ze złoconego mosiądzu, sztućce francuskie, kieliszki i solniczki. Na drugim złożonym stole przy ścianie stoi bardzo ciekawa srebrna waza z pokrywą , spartana figurkach atlasów, roboty warszawskiego złotnika Józefa Skalskiego, a na bufecie fajansowe naczynia do pasztetu, jedno w kształcie kaczki, pozostałe w kształcie słonek oraz wiedeńskie porcelanowe figurki przedstawiające 4 kontynenty.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 16:46:35 5/04/08 Saturday komentarzy 0 Komentuj
POKÓJ ZIELONY (PRYWATNY APARTAMENT KRÓLEWSKI Ip.)Pokój Zielony już przed 1769 r. otrzymał dekorację klasycystyczną i wybite zielonym adamaszkiem ściany. Służył wówczas jako miejsce spotkań króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z ministrami. Wisiały tu 24 obrazy do czego nawiązują obecnie tu wiszące widoki o tematyce krajobrazowej malowane w XVII i XVIII w. autorstwa malarzy: włoskich, francuskich i holenderskich. Nad drzwiami w supraportach umieszczono 2 sceny pasterskie francuskiego malarza Jeana Pillementa. Ciekawym przykładem portretu dziecięcego jest wizerunek Waltera Teppera (z pieskiem szpicem), syna Piotra Teppera, który był bankierem Stanisława Augusta, królewskim chrześniakiem, z 1785r. pędzla Friedricha Lohmanna. Wyposażenie stanowią również 4 popiersia ze zbiorów Stanisława Augusta Poniatowskiego (odlewy gipsowe) stojące w rogach Sali: - Beniamina Franklina – XVIII-to wiecznego amerykańskiego męża stanu, filozofa, współautora Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych sygnowana przez Jeana- Jacquesa Cafferi z 1777r. - Moliera – komediopisarza francuskiego z XVII w. dłuta Jeana Hudona z 1778r, - Woltera – francuskiego pisarza i filozofa żyjącego w XVIII w. również Hudona, - Jeana Sylviana Bailly - astronoma, przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego rewolucyjnej Francji , mera Paryża, członka Akademii Francuskiej. Wśród mebli i innych sprzętów znajdują się tu wyroby z XVIII w. - francuskie: 2 orzechowe fotele, stolik-nerka intarsjowany różą i palisandrem, okrągły klasycystyczny stolik z figurkami Nike, intarsjowana komoda między oknami i stojąca na niej waza, zegar szafkowy - kartel dekorowany markieterią (ornament) na przyściennym stole, mosiężne wilki kominkowe - dar . Dar Francuskiego Komitetu Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. - polskie: 2 złocone stoły przyścienne, projektu Kamsetzera, 5 waz fajansowych w typie dalekowschodnim (chinoiserie), z dekoracją roślinną i figuralno roślinną z wytwórni Wolffa z Bielina w Warszawie, oraz kanapa , fotele i 4 krzesła z zielonym obiciem.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 16:41:39 5/04/08 Saturday komentarzy 0 Komentuj
SERIA PRZEDSIONKÓW (PRYWATNY APARTAMENT KRÓLEWSKI Ip.)Przedsionek Adiutantów – niewielkie pomieszczenie pomiędzy Salą Gwardii Konnej Koronnej a Korytarzem Karmazynowym będącym galerią obrazów, wyposażony w polskie meble z przełomu XIX/XX w, przy czym stół pochodzi z dawnego, przedwojennego wyposażenia Zamku. Na ścianach 4 portrety: Józefa Kossakowskiego - generała kawalerii narodowej, adiutanta Napoleona (nad drzwiami), Michała Sokołowskiego- szambelana Stanisława Augusta od 1779r, Wincentego Skrzyńskiego- wielkiego miecznika Królestwa Galicji i Lodomerii, Michała Strasza- posła na Sejm Wielki i senatora Królestwa Polskiego. Przedpokój Garderoby (z wejściem z klatki Władysławowskiej), poprzedza Garderobę Królewską. Na ścianach: 4 sceny z życia dworu Augusta II - pędzla Johanna Samuela - zaloty Murzynki (signor Jonino i Murzynka Friederica, faworyta króla Augusta II) - zaloty Murzyna (Murzyn z kompanii janczarów królewskich) - przy kawie (królewski Turek Nicolas) - gra w kości (królewski Turek Matthias). Portret damy w błękitnej sukni zapewne pędzla Jacqua Aveda z około 1740 r. pochodzący ze zbiorów Fundacji im. Ciechanowieckich. Portret Johanna Hassego - kompozytora i nadwornego kapelmistrza Augusta III pędzla Antoniego Albertrandi z 1760 r. Wśród mebli: 3 komody niemieckie z połowy XVIII w. fornirowane orzechem oraz komplet 4 złoconych foteli, z dawnego wyposażenia Zamku, krytych gobelinem, pochodzących z Francji z około 1850 r. Na komodach i kominku wazy fajansowe z końca XVIII w. pochodzące z Delft oraz holenderski pięknie intarsjowany zegar szafkowy, fornirowany orzechem a przy kominku dwuskrzydłowy parawan obity wzorzystym aksamitem, pochodzący zapewne ze Śląska z około połowy XVIII w. Przedpokój Mały jest przejściem z Przedpokoju Garderoby do pokoi Zielonego i Żółtego z dużą angielską szafa biblioteczną z początku XIX w. w której znajdują się między innymi: waza z pokrywą końca XVIII w. – dar prezydenta Francji Valery Giscarda d'Estaign w 1978r, niemiecka figurka żołnierza w stroju antycznym z około 1800r, porcelanowy czajniczek z przykrywką oraz zestaw 5 filiżanek ze spodkami pochodzące z Miśni z około 1720-1725r. na wyposażenie Sali składają się ponad to: 4 krzesła z początku XX w. w typie Chippendale oraz drezdeński stolik do gry w karty z około 1730r. Na ścianie 3 portrety z końca XVIII w. przedstawiające: Johanna Winckelmanna – niemieckiego XVIII w. pisarza, badacza starożytności młodego mężczyzny - pędzla Johanna Baptisty Hautmanna Autoportret Antona Graffa z rodziną.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 20:18:18 4/04/08 Friday komentarzy 0 Komentuj
SALA GWARDII KONNEJ KORONNEJ (PRYWATNY APARTAMENT KRÓLEWSKI Ip.)Sala Gwardii Konnej Koronnej czyli Sala Mirowska jest kolejną salą za pokojem oficerskim, która może być zwiedzana jako ostatnie pomieszczenie Prywatnego Apartamentu Króla, bowiem jedno z jej wyjść prowadzi prosto na klatkę schodową czyli tzw. Schody Wielkie. Tutaj gwardia prezentowała broń, kiedy gość królewski udawał się na audiencję. Jej druga nazwa – Mirowska pochodzi od nazwiska twórcy Regimentu Gwardii Konnej Koronnej w 1717r. i pierwszego jej dowódcy od 1740r,z pochodzenia- Szkota, generała Wilhelma Miera (od jego nazwiska pochodzi również nazwa warszawskiego Mirowa i Hali Mirowskiej, gdzie wówczas znajdowały się koszary Gwardii Mirowskiej -6 pawilonów).
Dość skromny wystrój sali odtworzono według wystroju nadanego około 1770r. przez Jakuba Fontanę. Jest to pierwsze pomieszczenie przebudowywane przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (niegdyś był tu teatr Władysława IV Wazy), stąd w dekoracji dostrzegamy jeszcze elementy barokowe np. stiukowe girlandy opasające całą sale czy 4 supraporty z puttami bawiące się elementami uzbrojenia i instrumentami orkiestry wojskowej a nawet kartuszem. Stiuki są dziełem Bianchiego. W sali dominuje już jednak klasycystyczna biel oraz znaleźć możemy elementy typowo klasycystyczne jak np. pilastry dzielące ściany oraz fryz biegnący wokół sali niemal pod sufitem. Uwagę zwrócić należy na: Popiersie Aleksandera III Wielkiego (Macedońskiego) - król Macedonii żyjący w IV w. pne. powszechnie uznawany za wybitnego stratega i jednego z największych zdobywców w historii ludzkości. Wychowanek Arystotelesa. W latach 334-327 pne. podbił największe państwo ówczesnego świata – imperium perskie. Najsłynniejsze zwycięstwa odniósł pod Issos, Gaugamela i nad rzeką Hydaspes. Gdy umierał w wieku 33 lat w Babilonie (zachorował na malarię), rozpiętość jego imperium ze wschodu na zachód wynosiła 5 tys. km kw. Rzeźba Jeana Antoinea Houdona jest kopią rzeźby antycznej i pochodzi ze stanisławowskiego wyposażenia Zamku. Barometr z termometrem wykonany we Francji w XVIII w.
ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI 21:42:22 3/04/08 Thursday komentarzy 0 Komentuj
|
