WARSZAWSKI ZAMEK

Strona Główna Dodaj do Ulubionych anular0@op.pl Ksiega Gości Dodaj do Księgi

ANNA R PRZEWODNIK MIEJSKI

DAWNE DZIEJE CZYLI ZAMEK SIEDZIBĄ KSIĄŻĘCĄ

Historia Zamku Królewskiego jest ściśle związana z początkami powstawania miasta. A te zawdzięcza swe powstanie księciu mazowieckiemu Bolesławowi II  który w latach 1294-1313 zjednoczył całą dzielnicę - Mazowsze pod swym panowaniem. Jednakże cofnijmy się jeszcze nieco wstecz do połowy wieku XIII.  W owym czasie jedną z siedzib książęcych na Mazowszu Południowym był Jazdów, zlokalizowany na obszarze dzisiejszych Łazienek, borykający się z ciągłymi łupieżczymi  najazdami Rusinów i Litwinów. Kolejny taki najazd wojsk Mendoga w 1262r, zdobycie podstępem i spalenie grodu oraz śmierć ówczesnego księcia mazowieckiego – Siemowita oraz wzięcie do niewoli jednego z jego synów- Konrada położyły kres świetności grodu jako ośrodka handlowego i zbrojnego. W obliczu tych wydarzeń będących także w dużej mierze następstwem odsunięcia się bardziej na wschód od Jazdowa koryta Wisły będącego dotąd naturalną obroną – przeszkodą dla wroga,  drugi syn poległego w walce księcia Siemowita, wspomniany na wstępie książę Bolesław II postanowił znaleźć nowe, bezpieczniejsze miejsce na siedzibę obronnego grodu, siedziby kasztelana. Jego nowy dwór kasztelański był budową drewnianą, wzniesioną na wysokim brzegu Wisły, na skarpie w pobliżu ujścia potoku Kamionka a więc w miejscu strategicznie bezpiecznym. Od południa bronił go wąwóz potoku Kamionka a od strony miasta wykopana półkoliście fosa i umocnienia ziemne. Także z powodu łatwego dostępu do wody, braku zagrożenia powodziami, obecności licznych źródeł wody pitnej i potoków, umożliwiających budowę młynów, uznano go za przydatny dla osadnictwa. Oczywiście mowa tu o miejscu gdzie obecnie znajduje się Zamek Królewski, a korytem Kamionki  biegnie dzisiaj  trasa W-Z. Tak powstał gród obejmujący siedzibę księcia oraz szybko rozwijającą się osadę, która początkowo nazywano Warszową. Leżała ona na przecięciu dwóch ważnych szlaków handlowych: aż z nad Morza Czarnego, z Rusi do ujścia Wisły oraz z Polski południowo - zachodniej na Litwę. To właśnie tu znajdował się punkt przeprawy na brzeg praski. Uznano, że jest tu możliwy rozwój opłacalnego handlu, głównie zbożem i drewnem Prawdopodobnie już w XIII w. istniał w tym miejscu gród z fortyfikacjami ziemno – glinianymi zwany Dworem Mniejszym (łac. Curia Minor). Syn Bolesława II książę Trojden rozpoczął przebudowę grodu drewnianego na murowany. Prace kontynuował kolejny książę mazowiecki Kazimierz I, który zdecydował o postawieniu w 1350r. pierwszego obiektu murowanego na terenie grodu - Wieży Wielkiej (łac. Turris Magna). w ramach murów otaczających gród. 

 Po przeniesieniu w roku 1406r. archidiakonatu z Czerska do kolegiaty św. Jana w Warszawie książę Janusz I Starszy w latach: 1407-1410 rozbudował tutejszą siedzibę wznosząc na skarpie nowy piętrowy gotycki murowany budynek, zwany Dworem Większym (łac. Curia Maior). Charakter nowej siedziby i jej rozmiary 47,5m x 14,5m, wysokość 15m, 3 pietra, zadecydowały o zmianie statusu obiektu, od 1414r. funkcjonował już jako dwór książęcy. Jego elewacja była starannie wykonana, lekko pociągnięta zaprawą wapienną, udekorowana gotyckimi wnękami. Od strony obecnego Placu Zamkowego Dwór Wielki nie miał prawie w ogóle okien, znajdowały się one tylko po stronie Wisły. W piwnicach Dworu Wielkiego mieściły się trzy pomieszczenia, które zachowały się do dziś. Warte uwagi jest szczególnie to, w którym znajdował się przypuszczalnie skład win i miodów. To jedno z niewielu autentycznych gotyckich wnętrz w mieście, z krzyżowym sklepieniem i ośmiobocznym słupem podporowym. Na parterze Dworu Wielkiego, o wysokości 3,5m mieściły się izby sądów książęcych i sejmików ziemskich. Natomiast na piętrze, którego wysokość wynosiła 5,5 m, znajdowały się trzy komnaty książęce, ozdobione wnękami ostrołukowymi i malowidłami ściennymi. Czwartą komnatę książęcą ulokowano we wnętrzu Wieży Wielkiej, w której znajdował się przypuszczalnie również skarbiec. Obecnie można oglądać częściowo zachowaną w autentycznej postaci elewację Dworu Wielkiego po południowo-wschodniej stronie dziedzińca zamkowego.

Prawdopodobnie również na początku XV w. wzniesiono w pobliżu zamku następną budowlę,zwaną Szopą Wielką. Był to budynek dwuizbowy, z piwnicami, przeznaczony dla sądów ziemskich. Znajdował się do połowy na terenie dzisiejszego Placu Zamkowego, a do połowy na terenie dzisiejszego zachodniego skrzydła zamku. Możliwe, że w średniowieczu istniał w sąsiedztwie zamku, w pobliżu obecnego północno - zachodniego narożnika, jeszcze jeden ważny budynek, ośmioboczna kaplica książęca Św. Małgorzaty. Nie jest to jednak do końca pewne. 

Natomiast pod koniec XV w. wybudowano, w pewnej odległości od Dworu Wielkiego, w pobliżu kolegiaty Św. Jana (obecnie katedra Św. Jana), pomocniczą rezydencję książęcą zwaną Dworem Małym lub Domem Książęcym Dworu Małego. Miała ona kształt prostokąta o wymiarach 24m x 10m i była dwukondygnacyjna. 

Na początku XVI w. nastąpiła śmierć dwóch ostatnich książąt mazowieckich , którzy wspólnie rządzili dzielnicą. W 1524r. zmarł książę Stanisław, a w 2 lata później jego brat Janusz III. Zakończyło to okres samodzielności Mazowsza. 25.08. 1526r. roku król Zygmunt Stary dokonał wjazdu na zamek, obejmując w ten sposób oficjalnie władzę nad dzielnicą, która teoretycznie już wcześniej do niego należała. Zamek w Warszawie stał się więc jedną z rezydencji królewskich.

NA RAZIE WIDOK ZAMKU