RESTYTUCJA ZAMKU KRÓLEWSKIEGO

Zaraz po wojnie, już w 1945r. podjęto prace przygotowujące odbudowę Zamku Królewskiego w Warszawie. Przede wszystkim zinwentaryzowano wszystkie ocalałe relikty, zgromadzone w Muzeum Narodowym.  Nieoczekiwanie na Wawelu znaleziono skład fragmentów Zamku  np. 55 skrzydeł drzwiowych, złocone listwy i płyty boazerii Sali Rycerskiej, fragmenty dekoracji kaplicy, obrazy, rzeźby, świeczniki, meble, nawet tron królewski. Były tam również rysunki inwentaryzacyjne Zamku oraz fotografie dawnego Centralnego Biura Inwentaryzacji Zabytków. Te wszystkie materiały były podstawą prac nad projektem odbudowy Zamku, wszczętych w 1946 r. Początkowo były prowadzone w Biurze Odbudowy Stolicy a po utworzeniu Urzędu Konserwatorskiego - w jego pracowni. W 1947r. rozpoczęto prace przy odgruzowywaniu ruin Zamku. Wszystkie odnalezione fragmenty budowli składano w lapidarium.  W związku z budowana trasa WZ  odbudowano Bramę Grodzką z ocalałych z pożogi wojennej oryginalnych bloków kamiennych. Na obchody pierwszomajowe w 1949 r. architekci skupieni w "Pracowni W - Z" opracowali memoriał w sprawie odbudowy Zamku, przedstawiony Bolesławowi Bierutowi. W dniu 02.07.1949r. w Sejmie rząd przedstawił projekt uchwały w sprawie odbudowy Zamku Królewskiego jako siedziby władz państwowych oraz ośrodek życia kulturalnego. Pierwszy projekt odbudowy przedstawił Józef Sigalin. Nie został przyjęty, ponieważ zakładał odbudowę uproszczoną, bez wnętrz historycznych. Stanisław Lorenc wręcz stwierdził, że "projekt wykazuje nieuctwo". Na początku 1950r. opracowanie projektu zlecono Janowi Zachwatowiczowi. W ciągu 2 miesięcy został przedstawiony szkic projektu wraz z modelem na konferencji z udziałem architektów i historyków sztuki. Było to możliwe dzięki wielkiemu zaangażowaniu 20-osobowego zespołu z Piotrem Biegańskim, Mieczysławem Kuzmą. Latem 1950r. powołano Dyrekcję Odbudowy Zamku ale nie uruchomiono środków finansowych, co pozwoliło jedynie na odgruzowywanie terenu i prace archeologiczne. W październiku 1950r. powołano Komitet Odbudowy Zamku Warszawskiego pod przewodnictwem Józefa Cyrankiewicza. Inwestorem budowy była Kancelaria Cywilna przy prez. Bierucie usiłująca wpływać na kształt przyszłej odbudowy. Np. socrealistyczny projekt Romualda Dziewulskiego przewidywał 3  nie 2, historycznie uzasadnione,  kondygnacje zamkowe tylko po to, aby zasłonić katedrę św. Jana. W 1953 .padła nawet propozycja budowy wieżowców w miejscu Zamku. W 1954r. ogłoszono nowy konkurs na zagospodarowanie Placu Zamkowego. Pierwszej nagrody nie przyznano, drugą dostały dwa zespoły: Gutta i Bogusławskiego. Generalnym projektantem oraz szefem nowopowstałej pracowni "Zamek" przy Pracowniach Konserwacji Zabytków został Bogusławski. Tu przygotowano projekt rekonstrukcji zewnętrznej formy Zamku oraz wnętrza, szczególnie stanisławowskie, opiniowane były przez Komisję pod przewodnictwem Jana Zachwatowicza. Powstał Społeczny Komitet Odbudowy Zamku lecz nie miał możliwości zbierania funduszów. Prace projektowe były finansowane przez Naczelną Radę Odbudowy Warszawy i Stołeczny Fundusz Odbudowy Stolicy. W latach 1956 - 1958 prowadzono prace studialne i opracowano program adaptacji Zamku na cele Muzeum Kultury Polskiej. W latach 1960-1962 powstała nowa (niezrealizowana) koncepcja - odbudowy 2 skrzydeł Zamku (zachodniego i południowego) z przeznaczeniem na Dom Turysty. Natomiast uporządkowano cały teren  wyrównując mury do wspólnej wysokości i przykrywając je betonowymi płytami. Zabezpieczono Bramę Grodzką oraz resztki fasady wschodniej Zamku, dziedziniec wyłożono kamiennymi płytami, rozstawiono ławki. konserwowano gotyckie piwnice, restaurowano Bibliotekę Królewską, konserwowano Lożę Masońską, odbudowano Bacciarellówkę. W dniu 20.01.1971r. ponownie w Sejmie zapadła decyzja o odbudowie Zamku, następnie powołano Obywatelski Komitet Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie. Wydany został apel Komitetu do społeczeństwa o pomoc finansową. Znalazł on ogromny odzew w kraju i za granicą. Oprócz pieniędzy szerokim strumieniem płynęły również dary rzeczowe. Prace budowlane, wykonywane według projektu Jana Bogusławskiego postępowały bardzo szybko. Odbudowa w stanie surowym (zakładająca przywrócenie wyglądu Zamku do stanu sprzed wojny i przywróceniem elementów zlikwidowanych podczas wcześniejszych przebudów obiektu), została zakończona w lipcu 1974r. Pierwszym dyrektorem został prof. Aleksander Gieysztor. 31.08.1984r. Zamek udostępniono publiczności -  Zamek pełni funkcję muzeum i podlega Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na Zamku Królewskim przyjmowane są również oficjalne wizyty i spotkania państwowe. Każdego roku, Zamek Królewski w Warszawie zwiedza 500 tys. osób.