GALERIA OWALNA (APARTAMENT WIELKI I p)

Galeria Owalna - W czasach Zygmunta III Wazy tędy biegła kryta galeria łącząca Zamek królewski z katedrą Św. Jana  zbudowana w 1620r.  po nie udanym na szczęście, zamachu Michała Piekarskiego na życie króla . Była także niegdyś jadalnią marszałkowską. W czasie odbudowy Galeria otrzymała nowy wystrój oraz cenne wyposażenie: arrasy brukselskie z połowy XVI w. oraz portrety monarchów polskich z przełomu XVI i XVII w.   Jeden z portretów wiszących w Sali Owalnej przedstawia króla Zygmunta III Wazę, inny jego syna- Władysława IV, pozostałe zaś: ciotkę Zygmunta III - Annę Jagiellonkę w 1595r.

 i jego drugą żonę, matkę Jana Kazimierza - Konstancję Rakuszankę  (Habsburżankę). 

Na ścianach wiszą również 4 tkaniny tzw. gobeliny (albo arrasy, opony, tapiserie) przedstawiające sceny z życia przyrody. Największą w tej sali tkaniną jest arras z serii „Dzieje Noego”, ukazujący „Upadek moralny ludzkości przed potopem”. Dwa pozostałe ukazują sceny z życia króla Persów Cyrusa Wielkiego, zaś tkanina powieszona nad schodami przedstawia „Dawida i Abigail” (poniżej). 

 Nazwa arras wywodzi się od francuskiego miasta Arras (ośrodek wyrobu XIV -XVw.), gobelin natomiast pochodzi od rodziny Gobelin. Są utkane z cienkich nici wełnianych z dodatkiem jedwabnych i złotych. Osnowa jest ukryta pod różnobarwnym wątkiem, a nić wątku danego koloru przeplata osnowę tylko w obrębie danej plamy barwnej. W Polsce początkowo nie produkowano tkanin ozdobnych tego typu, lecz sprowadzano je z renomowanych wytwórni zachodnioeuropejskich. Wśród tapiserii w Polsce zaczął się rozwijać się w XVI w.  Zamkowe gobeliny są część kolekcji  najsłynniejszych tkanin dekoracyjnych w Polsce tzw. arrasów wawelskich pochodzących  częściowo ze: ślubnego wiana  królowej Bony, 16 sztuk  zamówionych przez Zygmunta Starego w 1523r. w Arrasie, 140 sztuk zamówionych przez króla Zygmunta w Brukseli w warsztatach Willema i Jana de Kempeneera, Jana van Tieghema i Nicolasa Leyniersa według projektów flamandzkich malarzy: Willema Tonsa i Michela van Coxiena.  Tworzyły 3 serie tematyczne: sceny biblijne, krajobrazowo - zwierzęce oraz groteskowe. Niektóre z tych tkanin osiągają rozmiar 5 x 9m. Po śmierci Zygmunta Augusta stały się one najpierw własnością jego sióstr, a potem dopiero Rzeczpospolitej. Dalsze ich losy były bardzo burzliwe. Król  Zygmunt III Waza wywiózł je za swojego panowania  do Szwecji, skąd wróciły w 1591r. na Zamek w Warszawie. Z kolei  Jan Kazimierz po swojej abdykacji zażądał za nie dożywotniej pensji. Natomiast za panowania Augusta II Sasa Sejm Rzeczypospolitej musiał wykupić część z nich, zastawioną u jednego z gdańskich mieszczan, po czym dla ich bezpieczeństwa złożył je nie na Wawelu, ale w klasztorze Karmelitów w Warszawie. Po III rozbiorze Polski  w 1795r. Suworow wywiózł je do Petersburga. W Rosji przechowywane były do czasu rewindykacji i ich powrotu do Polski w 1921r. W 1939r. wywiezione zostały do Rumunii, po czym do Kanady. Do Polski wróciły 1961r. Dziś jest to wyjątkowy zabytek, jeden z niewielu pozostałości oryginalnego wystroju  warszawskiej i krakowskiej siedziby królów. Początkowo za panowania królowej Bony i Zygmunta Augusta było ich podobno około 360 sztuk, do dziś zachowały się 142 arrasy.